Trong môi trường kinh doanh đầy biến động và cạnh tranh gay gắt như hiện nay, năng lực của một người lãnh đạo không chỉ được đánh giá qua kinh nghiệm hay vị trí hiện tại, mà còn qua khả năng thích ứng và học hỏi không ngừng. Đối với các Giám đốc Điều hành (CEO), Giám đốc Khối (CFO, CHRO, CCO) hay bất kỳ nhà quản lý cấp cao nào, việc tự học và phát triển bản thân không còn là một lựa chọn mà là một yêu cầu sống còn để duy trì sự sắc bén trong tư duy chiến lược và dẫn dắt doanh nghiệp đi đúng hướng. Tốc độ thay đổi của công nghệ, xu hướng thị trường, và hành vi khách hàng đang diễn ra nhanh hơn bao giờ hết, đòi hỏi người lãnh đạo phải luôn đi trước một bước, chủ động hấp thụ kiến thức mới thay vì chỉ dựa vào những thành công trong quá khứ. Việc trang bị cho mình một phương pháp tự học hiệu quả chính là cách bền vững nhất để nâng cao năng lực lãnh đạo toàn diện.
Phương pháp tự học hiệu quả đầu tiên mà bất kỳ lãnh đạo nào cũng nên áp dụng là Học hỏi có Mục đích (Goal-Oriented Learning). Thay vì đọc sách hay tham gia khóa học một cách ngẫu hứng, người lãnh đạo cần xác định rõ ràng những “khoảng trống năng lực” (Competency Gaps) đang tồn tại trong bản thân và trong doanh nghiệp. Ví dụ, nếu doanh nghiệp đang gặp khó khăn trong việc chuyển đổi số, mục tiêu tự học của CEO phải xoay quanh kiến thức về công nghệ, quản lý dữ liệu lớn (Big Data), hay mô hình kinh doanh số. Việc xác định mục tiêu rõ ràng giúp định hướng tài nguyên và thời gian học tập, đảm bảo rằng mọi nỗ lực đều được tập trung vào việc giải quyết các thách thức chiến lược hiện tại. Đối với các Giám đốc Tài chính, mục tiêu có thể là làm chủ các phương pháp định giá phức tạp; còn đối với Giám đốc Nhân sự, đó có thể là xây dựng hệ thống lương 3P hoặc chiến lược thu hút nhân tài thế hệ mới. Khi mục tiêu được xác định, quá trình tự học sẽ trở nên có ý nghĩa và đo lường được hiệu quả, khác biệt hoàn toàn so với việc tiếp thu kiến thức một cách bị động.
Bí quyết thứ hai là Ứng dụng Mô hình Học tập 70:20:10 vào việc phát triển cá nhân. Mô hình này đề xuất rằng 70% kiến thức và kỹ năng đến từ kinh nghiệm thực tế qua công việc (On-the-Job Learning), 20% đến từ việc học hỏi qua người khác (Coaching, Mentoring, Phản hồi), và chỉ 10% đến từ các hoạt động đào tạo chính thức (khóa học, sách vở). Đối với người lãnh đạo, việc tự học không chỉ là đọc sách mà phải là thực hành chiến lược. Ví dụ, sau khi tham gia một khóa học CEO chuyên sâu về chiến lược kinh doanh, 70% nỗ lực tự học phải là việc áp dụng ngay mô hình kinh doanh mới, thử nghiệm một chiến lược Marketing khác, hoặc tái cấu trúc bộ máy tổ chức. Những thất bại và thành công trong quá trình thực hành chính là những bài học đắt giá nhất, giúp người lãnh đạo hình thành kinh nghiệm trực quan và đưa ra quyết định dựa trên thực tế. Việc tích cực tìm kiếm phản hồi từ cấp dưới, đồng nghiệp và cố vấn (20%) cũng là một phần không thể thiếu, giúp người lãnh đạo nhận ra những điểm mù của bản thân mà sách vở không thể chỉ ra được.
Một phương pháp tự học độc đáo nhưng cực kỳ hiệu quả dành cho giới lãnh đạo là Học qua Việc Dạy lại (Learning by Teaching). Khi người lãnh đạo học được một mô hình quản trị mới (ví dụ: OKRs, Lean Management), họ nên chủ động tổ chức buổi chia sẻ, huấn luyện lại cho đội ngũ quản lý cấp trung hoặc nhân viên chủ chốt. Để có thể truyền đạt lại kiến thức một cách rõ ràng, dễ hiểu, người lãnh đạo buộc phải đào sâu nghiên cứu, sắp xếp và hệ thống hóa kiến thức đó trong tâm trí mình. Quá trình này không chỉ củng cố kiến thức đã học mà còn tạo ra một văn hóa học tập lan tỏa trong toàn bộ tổ chức, từ đó nâng cao năng lực chung của doanh nghiệp. Đây là một mũi tên trúng hai đích: tự học cá nhân hiệu quả và xây dựng năng lực đội ngũ.
Thời gian luôn là tài sản quý giá nhất của lãnh đạo. Do đó, Quản lý thời gian học tập là phương pháp không thể bỏ qua. Thay vì cố gắng dành ra những khoảng thời gian lớn để học, lãnh đạo nên áp dụng phương pháp Học tập Vi mô (Microlearning). Điều này bao gồm việc tích hợp các hoạt động học tập ngắn, tập trung cao độ vào những khoảng thời gian chết trong ngày: nghe podcast chuyên ngành khi di chuyển, đọc các báo cáo phân tích thị trường tóm tắt trong 15 phút đầu giờ sáng, hoặc xem các video hội thảo chuyên đề trong giờ nghỉ trưa. Việc này đảm bảo rằng quá trình tự học diễn ra liên tục, không bị gián đoạn và trở thành một thói quen hàng ngày, thay vì là một gánh nặng phải cố gắng hoàn thành. Đồng thời, việc đầu tư vào các khóa học trực tuyến chất lượng cao như những khóa học được cung cấp trên daotaodoanhnghiep.net cũng là một lựa chọn tối ưu, vì nó cho phép lãnh đạo kiểm soát tốc độ và thời gian học tập mà không làm xáo trộn lịch trình làm việc bận rộn.
Cuối cùng, Phát triển bản thân của người lãnh đạo phải vượt ra ngoài các kỹ năng chuyên môn cứng (hard skills) và tập trung vào Trí tuệ Cảm xúc (Emotional Intelligence – EQ) và Kỹ năng Tư duy Chiến lược. Tự học ở cấp độ này đòi hỏi sự tự nhận thức sâu sắc (Self-Awareness) – khả năng nhận biết cảm xúc, điểm mạnh, điểm yếu, và tác động của mình lên người khác. Các phương pháp như thiền định, viết nhật ký phản tư (reflective journaling), hoặc tham gia các buổi huấn luyện cá nhân (Executive Coaching) có thể giúp người lãnh đạo nâng cao EQ, từ đó quản lý căng thẳng tốt hơn, ra quyết định sáng suốt hơn, và xây dựng mối quan hệ tin cậy với đội ngũ. Việc tự học về tư duy chiến lược bao gồm việc đọc các nghiên cứu điển hình (Case Studies), phân tích sự thất bại và thành công của các tập đoàn lớn, và liên tục thách thức các giả định cơ bản về ngành nghề của mình. Đây là quá trình lâu dài, yêu cầu sự kỷ luật và cam kết, nhưng chính là nền tảng để người lãnh đạo không chỉ điều hành tốt mà còn tạo ra sự khác biệt và dẫn dắt doanh nghiệp tiến tới tầm nhìn dài hạn. Tóm lại, việc tự học và phát triển bản thân đối với lãnh đạo là một hành trình không có điểm dừng, là khoản đầu tư thông minh nhất đảm bảo sự bền vững và tăng trưởng vượt bậc cho cả cá nhân và tổ chức.
